Dun okulda insani diger hayvanlardan ayiran seyin biliş'le ilgili oldugunu soyledi hoca. Yani bilissel zeka, bilinc, muhakeme, hafiza vs...
Bir ben mi sıkılıyorum boyle tanimlar duymaktan? Yani boyle esyalarimi tollayip ööğğ diye siniftan acil cikis kapisina dogru kosma istegi bir bende mi oluyor?
Neye gore kime gore yapiyoruz bu tanimlamalari diye dusunuyorum. Durdugumuz yeri merkez kabul edip diger canlilari kendimizle (disaridan yaptigimiz gozlemler arastirmalar vs ile) kiyaslayarak tanimda bulunma.
Sen hic agac oldun mu? Hic bir karga? Bir balik oldun mu? Emin misin bir bilinc durumlari olmadigindan, muhakemeleri, hafizalari, bilissel surecleri olmadigindan emin misin?
Belki tam ve mukemmel yaratilmislardir. Ve kendi ihtiyaclarina gore mukemmel bi yasam suruyorlardir da bir araba, beton bir bina, bir ufo yapmaya kabiliyetleri varken bunlarin tam bir sacmalik oldugunu dusunup kendi fitri yasamlarini degistirmeyi dusunmuyorlardir.
Evet evet biliyorum fazla uctum. Zaten demek istedigim de bu degildi. Insan kendi yapip ettiklerini merkeze alip buna bilinc muhakeme felan diyor. Halbuki teknik ilerleme hic bir mutluluk getirmiyor. Cunku bunlar birbiriyle dogrudan iliskili seyler degil. Mutlulugu getiren yine ve son kertede insanin esya ve olaylara bakis acisi oluyor.
Gunumuzde yapilan arastirmalar agaclarin kendi iclerinde iletisim icinde oldugunu, bitkilerin bile duygusunun oldugunu soyluyor. Hayvanlar uzerinde konusmak bugun bence amerikayi yeniden kesfetmek. Bu kadar kor olamayiz gercekten.
Bir bitki ve bir hayvan kendi hayati icin ihtiyac duydugu tum bilissel ozelliklere haiz. Problemlerle basetme ozelligi tam kapasite calisiyor. Eger insan denilen simarik cocuk insan yasamani mahvettigi gibi diger canlilarin yasamini da tehdit etmese mukemmel bir uyum icinde sonzua dek dunya yasami bizim basite aldigimiz canlilarla devam edebilir.
Bu kadar ciddi bir sistem tikir tikir islerken insan donup o sistemin parcalarina; bilissiz muhakemesiz yargi yapamaz hafzasiz deme curetini nasil ve neye dayanarak buluyor anlayamiyorum. Muhtemeldir ki kendini akilli muhakeme sahibi tek biricik ve yekta olarak gorme narsistik duygusunu digerlerini otekileyerek ve burdaki paylarini vermeyerek tatmin etmeye calisiyor.
5 duyu organimizla tanimaya calistigimiz kainatin pek cok sirri bize kapali. Yani biz onlara dogal olarak kapaliyiz. O bakisa o duyusa ulastiracak kadar yetkin degil duyu organlarimiz ve hatta belki bu 5 duyudan fazlasini isteyen tecrubelerin ne olduguna dair tanim yapamayacak kadar eksigiz.
Ve hala kendimizi merkeze alarak bizi insan yaparak diger canlilardan ayiran ozelligimiz bilissel yonumuz diyebiliyoruz. Hayir bunu bilmiyoruz. Bu bir varsayim.
Ama su ihtimal bana daha yakin geliyor; kim bilir belki de diger canlilar bilis seviyesi en tepe noktada dunyaya gelip hayatlari suresince kendi fitri yasamlari icin gerekli olan bilgilerle yetinmektedirler ve insanoglu kendi fitri yasamina ulasmak icin bilinc gelisimine muhtac tek varliktir?
Bence hem kendi hem diger canlilarin yasamini cehenneme ceviren biz insanlar cok da şa'pmayalim cok da matah bi sey degiliz.
1 ekşm 2016
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder